- Urząd Komunikacji Elektronicznej

Radio cyfrowe – nowy rozdział. Pytania do rynku

Rynek radiofoniczny się zmienia. Słuchacze mają dziś więcej możliwości niż kiedykolwiek wcześniej, a wraz z rozwojem cyfrowych rozwiązań zmieniają się również ich oczekiwania wobec radia. W tym otoczeniu radiofonia cyfrowa DAB+ przestaje być jedynie technologiczną alternatywą dla wersji analogowej FM. Coraz wyraźniej staje się przestrzenią, w której można budować nowe marki, nowe formaty, a przede wszystkim – docierać do nowych odbiorców.

NRC wykorzystuje fragment widma radiowego zwany pasmem VHF w zakresie 174–230 MHz. DAB (DAB+) to jeden za standardów radia cyfrowego. Początki DAB sięgają jeszcze lat 80. zeszłego stulecia. DAB stanowił podstawę dla standardów naziemnej telewizji cyfrowej (DVB-T/DVB-T2). W 2007 r. ukazała się jego zaktualizowana wersja (sygnowana znakiem „+”) – DAB+. Standard ten jest powszechny w Europie i na świecie.

Podobnie jak w przypadku cyfrowej telewizji naziemnej, cyfrowy charakter radia pozwala na umieszczenie w jednym bloku częstotliwości znacznie większej liczby programów radiowych niż to ma miejsce w radiu analogowym (np. dobrze znanym radiu FM). W przypadku DAB+ w jednym bloku częstotliwości można umieścić od kilku do nawet kilkunastu programów – oczywiście pewnym kosztem, o czym za chwilę. Taki pakiet kanałów, podobnie jak w telewizji, nazywa się multipleksem (MUX).

Ponadto, DAB+ oferuje dodatkowe usługi, które nie są dostępne w radiu analogowym, takie jak:

• SPI – czyli przewodnik po programach,
• Slideshow – czyli możliwość przedstawiania obrazów, np. okładek płyt,
• Journaline – czyli rozbudowany serwis tekstowy,
• programy typu pop-up, czyli programy, które związane z danym wydarzeniem są emitowane przez nadawcę przez ograniczony czas. Przykładem tego typu jest Polskie Radio Chopin.

 

Elastyczność i prostota

Ogromną zaletą DAB+ jest możliwość kształtowania jakości dźwięku w zależności od zastosowanej przepływności strumienia danych. Przy niższej przepływności dla audycji opierającej się przede wszystkim na rozmowach, wywiadach, uzyskaną nadwyżkę można przeznaczyć na polepszenie jakości programu muzycznego, np. poświęconemu muzyce klasycznej. I właśnie ta różnica w jakości wpływa na wspomnianą wcześniej liczbę programów obecnych na jednym multipleksie – im większa przepływność jest potrzebna, tym mniej programów można tam umieścić. Pamiętajmy jednak, że nasz słuch nie jest tak czuły jak np. słuch psa czy myszy, więc zwiększanie jakości ponad pewien próg nie ma uzasadnienia. W konsekwencji w jednym bloku częstotliwości (multipleksie) można umieścić kilka programów radiowych o doskonałej jakości, np. muzycznych i kilka o trochę gorszej (ale nadal lepszej niż w radiu analogowym), np. informacyjnych.

Radio cyfrowe to również prostota obsługi. Odbiorniki DAB+ wyświetlają dostępną listę programów, z której wybieramy interesujący nas program. Lista programów ustalana jest automatycznie, nie trzeba więc skupiać się na poszukiwaniu właściwej „częstotliwości”.

Włączamy DAB+ w Polsce i…

W kraju działa dostępny dla słuchaczy jeden ogólnokrajowy multipleks NRC – MUXR3. Jego dysponentem, zgodnie z obowiązującą już od 2012 r. rezerwacją częstotliwości jest Polskie Radio. W ramach tego multipleksu rozpowszechnianych jest kilkanaście programów radiofonicznych. Z uwagi na tzw. regionalizację, lista lekko różni się w zależności od województwa.

Oprócz tego na stałe, od pięciu lat, prowadzona jest emisja programów w ramach multipleksów lokalnych (MUXRL) w Częstochowie, Katowicach, Poznaniu, Rzeszowie, Tarnowie, Toruniu i Warszawie. Nadawanych jest w nich ok. 10 programów, różniących się zależnie od lokalizacji.

Do tego dochodzą emisje testowe w wielu miejscach, których także można słuchać lokalnie.

Jeszcze więcej radia

Jednak to nie wszystko. Zgodnie z planem zagospodarowania częstotliwości dla zakresu 174-230 MHz do rozdysponowania pozostają dwa ogólnokrajowe multipleksy DAB+, MUXR1 i MUXR2.

 

 

Do tego należy dodać 17 multipleksów lokalnych:

Co to oznacza?

Do rozdysponowania pozostają zasoby, dzięki którym mogą się pojawić nawet 24 programy dostępne do słuchania w całym kraju. W niektórych lokalizacjach oferta może się jeszcze powiększyć o kolejne 12 programów.

Warto dodać, że wejście na rynek DAB+ nie musi oznaczać konkurowania wyłącznie o tego samego słuchacza. Cyfrowa radiofonia pozwala myśleć o radiu bardziej segmentowo – o konkretnych grupach odbiorców, zainteresowaniach, muzyce, informacji czy treściach, dla których trudno znaleźć miejsce w tradycyjnej, szeroko profilowanej stacji. To otwiera pole zarówno dla dużych nadawców, jak i podmiotów, które dotychczas nie miały możliwości zaistnienia na rynku ogólnopolskim, regionalnym czy lokalnym.

Należy przy tym przypomnieć, że częstotliwości dla nowych stacji analogowych FM, tj. w zakresie 87,5-108 MHz, praktycznie nie ma. Sporadycznie ewentualnie dobrana częstotliwość nie zapewni jednak takich możliwości jak choćby jeden dostępny multipleks DAB+.

Łatwiej niż się wydaje

Multipleksy kojarzą się z długotrwałymi i żmudnymi postępowaniami selekcyjnymi. Te z kolei z postępowaniami administracyjnymi, które z racji swojej złożoności mogą potrwać nawet kilka miesięcy. Proces rozdysponowania częstotliwości faktycznie może skonsumować dużo więcej czasu niż ustawowe 6 tygodni. Ma to miejsce w przypadku zgłoszenia się wielu podmiotów na raz. Przywołując art. 104 ust. 3 pkt 1 Pke:

„W przypadku braku dostatecznego zasobu częstotliwości podmiot, dla którego zostanie dokonana rezerwacja częstotliwości, jest wyłaniany w drodze postępowania selekcyjnego: konkursu – w przypadku rezerwacji częstotliwości na cele rozpowszechniania w sposób cyfrowy lub rozprowadzania programów radiofonicznych lub telewizyjnych…”

Zatem tylko w przypadku zgłoszenia się co najmniej dwóch podmiotów o dokonanie rezerwacji tego samego zasobu (częstotliwości) proces się wydłuża o postępowanie konkursowe w przypadku widma radiowego przeznaczonego dla radiofonii lub telewizji naziemnej. W każdym innym przypadku rezerwacja może zostać dokonana po przeprowadzeniu standardowej procedury.

W stronę radia

Cyfrowa radiofonia daje coś, czego na rynku radia analogowego FM coraz bardziej brakuje – dodatkową przestrzeń dla programów radiowych. Więcej dostępnych miejsc oznacza większą możliwość różnicowania oferty, tworzenia wyspecjalizowanych formatów i testowania pomysłów, które w tradycyjnym modelu emisji mogłyby nie mieć szans na realizację. DAB+ może być więc nie tylko sposobem na rozszerzenie istniejącej działalności, ale również punktem wyjścia do stworzenia zupełnie nowej oferty radiowej.

Przed polskim rynkiem otwiera się właśnie kolejny etap rozwoju DAB+. Zaplanowane multipleksy oznaczają nowe możliwości wejścia na rynek i zwiększenia różnorodności oferty radiowej. Pytanie nie brzmi więc już tylko, czy radio będzie cyfrowe. Warto zapytać przede wszystkim: kto wykorzysta przestrzeń, która właśnie się otwiera?

Za ww. pytaniem pojawiają się kolejne, adresowane do rynku. Odpowiedzi pomogą Prezesowi UKE podjąć strategiczne decyzje dot. zakresu częstotliwości 174-230 MHz w najbliższym czasie:

1. Czy zdaniem uczestników rynku występuje zapotrzebowanie na kolejne multipleksy radiofonii cyfrowej DAB+? Jeśli tak, to czy jest to głównie zapotrzebowanie na multipleksy lokalne, czy ogólnopolskie?
2. Uwzględniając realne uwarunkowania rynkowe, w jakiej kolejności i w jakich ramach czasowych powinny zostać rozdysponowane częstotliwości dla multipleksów MUXR1, MUXR2 i MUXRL?
3. Jakie działania Prezesa UKE (lub innych organów administracji publicznej, np. Ministerstwa Cyfryzacji czy KRRiT) mogłyby w największym stopniu przyczynić się do przyśpieszenia rozwoju radiofonii cyfrowej DAB+ w Polsce?

Jeśli masz ochotę odpowiedzieć na te pytania lub podzielić się z nami swoją wizją cyfrowego radia DAB+ w Polsce, to odpowiedź przyślij na adres: do 23 października 2026 r. z dopiskiem „DAB+ w Polsce”.

DAB+ może, ale nie musi być kosztem w działalności nadawcy. Przede wszystkim może być inwestycją w rozwój – w nową markę, nową grupę odbiorców i format, na który w tradycyjnym FM po prostu nie ma miejsca.

 

Konrad Bródka, naczelnik, Departament Częstotliwości