Prezes UKE jako Koordynator ds. usług cyfrowych pełni centralną rolę w krajowym systemie stosowania Aktu o usługach cyfrowych (DSA). Odpowiada za koordynację działań na poziomie krajowym, wykonuje zadania organu właściwego w sprawach należących do jego kompetencji oraz współpracuje z organami innych państw członkowskich i instytucjami Unii Europejskiej.
Czym zajmuje się Prezes UKE jako Koordynator?
Do najważniejszych zadań Prezesa UKE należy:
- nadzorowanie i egzekwowanie obowiązków wynikających z DSA w sprawach należących do jego właściwości;
- przyjmowanie skarg dotyczących naruszeń DSA – skargę do Prezesa UKE można złożyć również wtedy, gdy dostawca ma główne miejsce prowadzenia działalności w innym państwie członkowskim. Jeżeli właściwy do rozpatrzenia sprawy jest Koordynator z innego państwa, Prezes UKE przekazuje mu skargę;
- certyfikowanie organów pozasądowego rozstrzygania sporów i wykonywanie związanych z tym zadań nadzorczych;
- przyznawanie statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego i wykonywanie związanych z tym zadań nadzorczych;
- przyznawanie statusu zweryfikowanego badacza oraz wykonywanie zadań związanych z dostępem do danych bardzo dużych platform internetowych (VLOP) i bardzo dużych wyszukiwarek internetowych (VLOSE);
- współpraca z Prezesem UOKiK, Przewodniczącym KRRiT oraz innymi właściwymi organami krajowymi;
- współpraca transgraniczna z Koordynatorami ds. usług cyfrowych innych państw członkowskich oraz Komisją Europejską;
- reprezentowanie Polski w Europejskiej Radzie ds. Usług Cyfrowych.
Kiedy Prezes UKE jest właściwy wobec dostawcy usług pośrednich?
Możliwość złożenia skargi do Prezesa UKE należy odróżnić od jego bezpośredniej właściwości nadzorczej i egzekucyjnej wobec dostawcy.
Co do zasady państwem właściwym do nadzorowania dostawcy jest państwo członkowskie, w którym znajduje się jego główne miejsce prowadzenia działalności w Unii Europejskiej.
Oznacza to, że polskie organy wykonują bezpośrednie kompetencje nadzorcze i egzekucyjne przede wszystkim wobec dostawców, których główne miejsce prowadzenia działalności w Unii znajduje się w Polsce.
Od tej zasady DSA przewiduje szczególne wyjątki, w tym dotyczące bardzo dużych platform internetowych (VLOP) i bardzo dużych wyszukiwarek internetowych (VLOSE), wobec których określone kompetencje nadzorcze i egzekucyjne posiada Komisja Europejska.
Brak bezpośredniej właściwości Prezesa UKE wobec dostawcy nie oznacza braku możliwości działania. Prezes UKE może korzystać z mechanizmów współpracy z Koordynatorem właściwym dla miejsca prowadzenia działalności dostawcy oraz z Komisją Europejską.
Który organ jest właściwy w Polsce?
Prezes UKE jest Koordynatorem ds. usług cyfrowych, ale nie jest jedynym organem właściwym do nadzorowania i egzekwowania DSA w Polsce.
Kompetencje zostały podzielone pomiędzy:
- Prezesa UOKiK – w zakresie naruszeń obowiązków dostawców platform internetowych określonych w sekcji 4 rozdziału III DSA oraz innych naruszeń DSA skutkujących naruszeniem interesów konsumentów;
- Przewodniczącego KRRiT – w zakresie spraw dotyczących platform udostępniania wideo, z wyłączeniem spraw należących do właściwości Prezesa UOKiK;
- Prezesa UKE – w pozostałym zakresie.
Prezes UKE jako Koordynator ds. usług cyfrowych pełni centralną rolę koordynacyjną w krajowym systemie stosowania DSA. Znajduje to odzwierciedlenie m.in. w sposobie obsługi skarg użytkowników. Skargi dotyczące naruszeń DSA użytkownicy składają do Prezesa UKE, niezależnie od tego, który z krajowych organów jest właściwy do rozpatrzenia danej sprawy. Prezes UKE dokonuje oceny właściwości i – jeżeli sprawa należy do kompetencji Prezesa UOKiK albo Przewodniczącego KRRiT – przekazuje skargę do właściwego organu.
Co z dostawcami spoza Unii Europejskiej?
DSA ma zastosowanie również do dostawców, którzy nie mają siedziby w Unii Europejskiej, ale oferują swoje usługi odbiorcom znajdującym się w Unii. Taki dostawca ma obowiązek wyznaczyć na piśmie przedstawiciela prawnego w jednym z państw członkowskich, w których oferuje swoje usługi.
→ Sprawdź jak poinformować Prezesa UKE o wyznaczeniu przedstawiciela prawnego
Wyznaczenie przedstawiciela prawnego ma znaczenie również dla ustalenia właściwości organów nadzorujących przestrzeganie DSA. Jeżeli przedstawiciel prawny dostawcy ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, Polska staje się państwem właściwym do nadzorowania i egzekwowania obowiązków wynikających z DSA wobec tego dostawcy, z uwzględnieniem szczególnych kompetencji Komisji Europejskiej wobec VLOP i VLOSE.
W ramach polskiego systemu właściwy organ ustala się następnie zgodnie z krajowym podziałem kompetencji pomiędzy Prezesa UKE, Prezesa UOKiK i Przewodniczącego KRRiT.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy dostawca spoza Unii nie wyznaczy przedstawiciela prawnego, mimo że ma taki obowiązek. Brak przedstawiciela nie powoduje, że dostawca pozostaje poza systemem nadzoru DSA. W takim przypadku kompetencje do nadzorowania i egzekwowania DSA mogą wykonywać wszystkie państwa członkowskie, w których dostawca oferuje swoje usługi.
Oznacza to, że wobec takiego dostawcy działania mogą podejmować również polskie organy, jeżeli oferuje on swoje usługi odbiorcom w Polsce. DSA przewiduje przy tym mechanizmy współpracy i koordynacji pomiędzy organami, tak aby uniknąć równoległego prowadzenia postępowań dotyczących tych samych faktów i wielokrotnego karania za to samo naruszenie.
Jakie uprawnienia ma Prezes UKE?
W sprawach należących do jego właściwości Prezes UKE dysponuje uprawnieniami, które pozwalają mu sprawdzić, czy dostawca przestrzega DSA, wyjaśnić okoliczności możliwego naruszenia, a w przypadku jego stwierdzenia – podjąć działania służące doprowadzeniu do zgodności z przepisami.
Prezes UKE może prowadzić czynności służące zebraniu informacji i wyjaśnieniu okoliczności sprawy. W szczególności może:
żądać informacji od dostawców usług pośrednich, a także innych osób działających w celach związanych z ich działalnością, które mogą posiadać informacje dotyczące podejrzewanego naruszenia DSA;
przeprowadzać kontrole w pomieszczeniach wykorzystywanych przez dostawcę lub inne podmioty objęte kontrolą oraz badać informacje związane z podejrzewanym naruszeniem;
żądać wyjaśnień od personelu lub przedstawicieli dostawcy w zakresie informacji dotyczących podejrzewanego naruszenia.
Uprawnienia te służą ustaleniu, czy obowiązki wynikające z DSA są prawidłowo wykonywane oraz czy istnieją podstawy do podjęcia dalszych działań.
Jeżeli Prezes UKE stwierdzi naruszenie DSA, może zastosować środki służące jego zakończeniu i zapewnieniu zgodności z przepisami. Może w szczególności:
- przyjmować zobowiązania proponowane przez dostawcę w celu zapewnienia zgodności z DSA i nadawać im wiążący charakter;
- nakazać zaprzestanie naruszenia oraz, w stosownych przypadkach, zastosowanie środków niezbędnych do jego zakończenia;
- nakładać kary pieniężne za naruszenie DSA oraz okresowe kary pieniężne, w przypadkach i na zasadach określonych w przepisach.
Dobór środka zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Podejmowane działania powinny być skuteczne, proporcjonalne i adekwatne do charakteru stwierdzonego naruszenia.
Jeżeli istnieje ryzyko wystąpienia poważnej szkody, Prezes UKE może zastosować tzw. środki tymczasowe. Pozwalają one zareagować jeszcze przed ostatecznym zakończeniem sprawy, jeżeli oczekiwanie na jej rozstrzygnięcie mogłoby doprowadzić do powstania poważnej szkody.
DSA przewiduje również szczególny mechanizm na wypadek najpoważniejszych i uporczywych naruszeń. Jeżeli wykorzystane zostały dostępne uprawnienia służące doprowadzeniu do zaprzestania naruszenia, a naruszenie nadal trwa i powoduje poważną szkodę, której nie można uniknąć przy zastosowaniu innych środków, możliwe jest podjęcie dalej idących działań na warunkach określonych w DSA. W szczególności, jeżeli spełnione są przesłanki przewidziane w DSA, Prezes UKE może wystąpić do sądu o czasowe ograniczenie dostępu odbiorców do usługi, której dotyczy naruszenie, a jeżeli nie jest to technicznie możliwe – do interfejsu internetowego dostawcy, na którym dochodzi do naruszenia.
Jest to środek o charakterze wyjątkowym, przewidziany dla sytuacji, w których inne dostępne instrumenty nadzorcze i egzekucyjne okazują się niewystarczające.
Prezes UKE w systemie DSA
Rola Prezesa UKE w systemie DSA ma dwa wymiary. Jako organ właściwy Prezes UKE nadzoruje i egzekwuje przestrzeganie DSA w sprawach należących do jego kompetencji. Jako Koordynator ds. usług cyfrowych zapewnia krajowy punkt kontaktu dla użytkowników i innych podmiotów korzystających z mechanizmów DSA oraz koordynuje współpracę z właściwymi organami w Polsce i w innych państwach członkowskich.
Dzięki temu sprawy dotyczące usług świadczonych użytkownikom w Polsce mogą być podejmowane również wtedy, gdy dostawca nie podlega bezpośredniemu nadzorowi Prezesa UKE. DSA tworzy bowiem europejski system współpracy organów, w którym właściwość jednego państwa członkowskiego nie oznacza braku możliwości działania przez Koordynatora w innym państwie.