- Urząd Komunikacji Elektronicznej

Od fal radiowych do cyfrowego bezpieczeństwa. Rola Prezesa UKE jako Koordynatora ds. usług cyfrowych

Urząd Komunikacji Elektronicznej od lat kojarzy się z łącznością, częstotliwościami, sieciami telekomunikacyjnymi i ochroną użytkowników usług komunikacji elektronicznej. Teraz zakres zadań Prezesa UKE rozszerzy się o kolejny obszar - usługi cyfrowe. 25 września 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę, która wyznacza Prezesa UKE na Koordynatora ds. usług cyfrowych w Polsce. Ustawa wejdzie w życie 6 listopada 2026 r. i stworzy krajowy system wykonywania zadań wynikających z unijnego Aktu o usługach cyfrowych - DSA. Nowe regulacje mają przede wszystkim zapewnić skuteczne egzekwowanie obowiązków dostawców usług cyfrowych oraz ochronę praw ich użytkowników.

Od łączności do usług cyfrowych

Internet jest dziś miejscem, w którym komunikujemy się, robimy zakupy, korzystamy z rozrywki i zdobywamy informacje. Dlatego również w świecie cyfrowym potrzebne są jasne reguły określające prawa użytkowników i obowiązki dostawców usług.

Takie zasady wprowadza Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act - DSA), który stosuje się w całej Unii Europejskiej od 17 lutego 2024 r. Obejmuje on różne rodzaje usług pośrednich - od usług transmisji danych i hostingu po platformy internetowe, serwisy społecznościowe, platformy handlowe i wyszukiwarki.

Polska ustawa nie tworzy tych praw od podstaw. Buduje natomiast krajowy system potrzebny do skutecznego wykonywania i egzekwowania DSA.

Centralną rolę w tym systemie będzie pełnił Prezes UKE jako Koordynator ds. usług cyfrowych. W określonych ustawą obszarach zadania będą wykonywali również Prezes UOKiK oraz Przewodniczący KRRiT.

Jaka będzie rola Prezesa UKE?

Nowe zadania Prezesa UKE nie będą polegały na ocenianiu poglądów użytkowników ani decydowaniu o tym, jakie treści mogą pojawiać się w internecie.

Rolą regulatora będzie przede wszystkim egzekwowanie obowiązków, jakie DSA nakłada na dostawców usług pośrednich, oraz zapewnienie funkcjonowania mechanizmów przewidzianych w rozporządzeniu.

– Nie będziemy oceniać poglądów użytkowników ani zastępować platform w podejmowaniu decyzji moderacyjnych. Naszym zadaniem jest pilnowanie reguł. DSA określa obowiązki dostawców usług cyfrowych i daje użytkownikom konkretne prawa. Rolą Prezesa UKE będzie czuwanie nad przestrzeganiem tych zasad w zakresie jego właściwości oraz współpraca z organami w Polsce i pozostałych państwach Unii Europejskiej – zaznacza Ewelina Żak, Dyrektorka Departamentu Usług Cyfrowych i Konsumenta w UKE.

Prezes UKE będzie mógł m.in. żądać informacji i wyjaśnień, prowadzić postępowania i kontrole, a w przypadku stwierdzenia naruszeń – korzystać ze środków przewidzianych prawem, w tym nakładać administracyjne kary pieniężne.

Użytkownik zyskuje konkretne prawa

DSA wzmacnia pozycję użytkownika w relacji z platformą.

Jeżeli platforma np. usuwa treść, ogranicza jej widoczność, zawiesza konto albo ogranicza możliwość korzystania z usługi z powodu nielegalności treści lub jej niezgodności z regulaminem, w przypadkach określonych w DSA powinna przekazać użytkownikowi jasne i konkretne uzasadnienie swojej decyzji.

Użytkownicy platform internetowych mogą również korzystać z wewnętrznego systemu rozpatrywania skarg, a DSA przewiduje także możliwość skorzystania z certyfikowanych organów pozasądowego rozstrzygania sporów.

Po wejściu w życie polskiej ustawy użytkownik będzie mógł również złożyć do Koordynatora ds. usług cyfrowych skargę na naruszenie DSA.

– Z punktu widzenia użytkownika najważniejsze jest to, że za prawami zapisanymi w DSA stoi system ich egzekwowania. Jeżeli użytkownik uważa, że dostawca nie przestrzega obowiązków wynikających z DSA, będzie mógł zwrócić się do Prezesa UKE jako Koordynatora ds. usług cyfrowych – wyjaśnia Ewelina Żak z UKE.

Nie oznacza to, że Prezes UKE stanie się instancją odwoławczą od każdej decyzji platformy. Zadaniem Koordynatora będzie zbadanie, czy dostawca przestrzega obowiązków wynikających z DSA, i w razie stwierdzenia naruszenia podjęcie działań przewidzianych prawem.

Polski użytkownik w europejskim systemie

Usługi cyfrowe nie kończą się na granicach państw. Dlatego DSA tworzy europejski system współpracy regulatorów.

O tym, który organ jest właściwy wobec konkretnego dostawcy, decydują zasady określone w DSA. W wielu przypadkach znaczenie ma państwo, w którym dostawca ma swoją główną siedzibę w Unii Europejskiej.

Koordynatorzy z poszczególnych państw współpracują jednak ze sobą i wymieniają informacje. Prezes UKE będzie również współpracował z Europejską Radą ds. Usług Cyfrowych oraz Komisją Europejską.

W przypadku największych usług - bardzo dużych platform internetowych i bardzo dużych wyszukiwarek (VLOP i VLOSE) - szczególne bezpośrednie kompetencje nadzorcze posiada Komisja Europejska.

Nie tylko skargi

Nowe zadania Prezesa UKE będą szersze niż rozpatrywanie skarg dotyczących potencjalnych naruszeń DSA.

Koordynator będzie realizował zadania związane m.in. z przyznawaniem statusu zaufanego podmiotu sygnalizującego, certyfikacją organów pozasądowego rozstrzygania sporów oraz procedurami dotyczącymi zweryfikowanych badaczy.

Przy Prezesie UKE powstanie także Krajowa Rada do spraw Usług Cyfrowych - organ opiniodawczo-doradczy wspierający działania dotyczące bezpiecznego, przewidywalnego i budzącego zaufanie środowiska cyfrowego.

To pierwszy etap zmian

Podpisana przez Prezydenta ustawa tworzy podstawy krajowego systemu wykonywania DSA. Równolegle trwa drugi etap prac legislacyjnych.

8 października 2026 r. Sejm uchwalił kolejną ustawę dotyczącą m.in. krajowych procedur wydawania nakazów odnoszących się do nielegalnych treści. 13 października ustawę przyjął również Senat, a 22 października Sejm przyjął większość poprawek senackich. Ustawa 23 października została skierowana do podpisu Prezydenta RP.

Przepisy mają określić m.in., kto będzie mógł wystąpić o wydanie nakazu, jakie organy będą właściwe oraz w jaki sposób zapewniona zostanie kontrola sądowa.

Od fal radiowych do cyfrowego bezpieczeństwa

Technologia się zmienia, ale podstawowa idea pozostaje podobna: użytkownik powinien znać swoje prawa, dostawca swoje obowiązki, a państwo powinno dysponować skutecznymi mechanizmami egzekwowania prawa.

Od 6 listopada Prezes UKE, jako Koordynator ds. usług cyfrowych, stanie się centralnym punktem tego systemu w Polsce.

– Chcemy, aby użytkownik wiedział przede wszystkim, jakie ma prawa, co może zrobić, gdy ma problem z platformą i gdzie może szukać pomocy. DSA jest regulacją bardzo obszerną i techniczną, ale z punktu widzenia obywatela jego znaczenie jest konkretne: dostawca usługi cyfrowej nie działa poza prawem, a użytkownik nie powinien pozostawać bez informacji i dostępnych środków działania - podkreśla Ewelina Żak z UKE.

Wejście w życie pierwszej polskiej ustawy 6 listopada 2026 r. będzie ważnym etapem budowy krajowego systemu stosowania DSA. Prezes UKE stanie się jego centralnym punktem jako Koordynator ds. usług cyfrowych, działający w Polsce i współpracujący z organami innych państw członkowskich, Europejską Radą ds. Usług Cyfrowych oraz Komisją Europejską.

Więcej na temat DSA można przeczytać na stronie https://uke.gov.pl/uslugi-cyfrowe/